Trong báo cáo gần đây, HoREA cho biết việc giao dịch đất nền ngoài dự án đang bị lạm dụng, dẫn đến nhiều rủi ro cho người tiêu dùng. Cụ thể, Hiệp hội nhấn mạnh rằng các quy định hiện hành của Luật Đất đai đã tạo ra những kẽ hở dẫn đến tình trạng này. Theo đó, việc tách, hợp thửa và chuyển mục đích sử dụng đất cho phép việc phân chia đất trở nên dễ dàng, tạo ra những lô đất “dôi dư” cho các giao dịch thương mại.

Nhiều doanh nghiệp và “đầu nậu” đã lợi dụng kẽ hở trong quy định của Bộ Luật Dân sự 2015 để tự ý phân lô đất mà không thực hiện dưới hình thức dự án bất động sản. HoREA lo ngại rằng những hành động này không chỉ gây ra cảnh “lách luật” mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về pháp lý và quyền lợi của người tiêu dùng khi họ mua đất nền ngoài dự án.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, nhấn mạnh rằng thực trạng này đã dẫn đến nhiều vụ lừa đảo, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, hiện tại pháp luật chưa có những cơ chế bảo vệ đầy đủ cho khách hàng trong thị trường đất nền ngoài dự án.
Trước tình hình trên, HoREA đã đề xuất mở rộng “phạm vi điều chỉnh” của dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Điều này bao gồm việc quản lý tất cả các giao dịch chuyển nhượng và cho thuê quyền sử dụng đất “trong hoặc ngoài” dự án. Mục tiêu là không chỉ bảo vệ quyền lợi của người mua mà còn hạn chế các lỗ hổng pháp lý hiện tại đang tạo điều kiện cho các hoạt động phân lô tự phát.
Đáng chú ý, HoREA cũng kiến nghị cho phép các chủ đầu tư dự án bất động sản được nhận “đặt cọc” ở những giai đoạn hợp lý hơn. Các điều kiện được đề xuất gồm: dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đủ thiết kế cơ sở và các giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất. Qua đó, HoREA khẳng định rằng việc cho phép đặt cọc khi các điều kiện trên đã được đáp ứng sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì nguồn vốn mà còn tránh các vi phạm pháp luật.
TP.HCM cũng đã triển khai đợt rà soát trên diện rộng nhằm kiểm tra và xử lý các khu đất có dấu hiệu vi phạm theo kết luận trước đây. Điều này cho thấy sự quyết tâm của cơ quan chức năng trong việc chấn chỉnh hoạt động phân lô bán nền tự phát và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.
Trong khi đó, tỉnh Bình Dương đang đối mặt với sự chậm trễ trong việc báo cáo tình trạng phân lô bán nền trái phép. Dù việc kiểm tra đã được tiến hành từ năm 2023, chỉ có 16/36 xã, phường khu vực này nộp báo cáo về vấn đề này.
Bên cạnh đó, thị trường đất nền hiện tại đang chứng kiến nhiều nghịch lý. Dù nhiều lô đất được rao bán với mức giá cắt lỗ lên tới 30-50%, nhưng không có giao dịch nào diễn ra, cho thấy thị trường đang ở trong một trạng thái đóng băng kéo dài.
HoREA khẳng định rằng việc siết chặt quản lý đất nền ngoài dự án là cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng và hạn chế các hành vi lừa đảo trong kinh doanh bất động sản. Những kiến nghị này nếu được áp dụng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho thị trường bất động sản phát triển một cách bền vững hơn.
Các nhà đầu tư và người mua gồm nhiều đối tượng khác nhau cần phải tỉnh táo và xem xét kỹ lưỡng trước khi quyết định tham gia các giao dịch liên quan đến đất nền, đặc biệt là những nền đất ngoài dự án. Chỉ khi nào có đủ các quy định pháp lý phù hợp, người tiêu dùng mới có thể thực sự yên tâm khi đầu tư vào lĩnh vực này.
Tóm lại, việc “siết” quản lý đất nền ngoài dự án là cần thiết để giảm thiểu các rủi ro giao dịch và bảo vệ quyền lợi người mua bán nhà đất, qua đó tạo dựng một môi trường đầu tư an toàn hơn trong lĩnh vực bất động sản tại Việt Nam.